Otizm Eylem Planı kapsamında 206 bin 746 çocuğun gelişimi izlendi

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının koordinasyonunda yürütülen II. Ulusal Otizm Eylem Planı'nın 2023-2025 dönemi faaliyetleri kapsamında, otizm spektrum bozukluğu olan bireylere ve ailelerine yönelik çalışmalar gerçekleştirildi.

Bakanlığın hazırladığı "Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik II. Ulusal Eylem Planı (2023-2030) 2023-2025 Yılı Faaliyet İzleme Raporu"na göre, erken tanı ve müdahale hizmetlerine erişimin artırılması, ailelerin desteklenmesi ve toplumsal farkındalığın güçlendirilmesi amacıyla çeşitli faaliyetler yürütüldü.

Erken tanı ve müdahale çalışmalarının güçlendirilmesi kapsamında Dijital İzleme ve Tarama Programı'nın Hastalık Yönetim Platformu (HYP) modülü 15 Eylül 2025'te kullanıma açıldı. Program aracılığıyla 206 bin 746 çocuğun gelişimi izlenerek bireysel müdahale programları uygulandı. Ayrıca aile hekimlerinin vaka takibi sistematik hale getirildi.

Sağlık personelinin erken müdahale, davranış analizi, beslenme ve acil sağlık müdahalesi konularındaki bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi amacıyla çok disiplinli eğitim programları düzenlendi.

Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik hizmetler kapsamında 14 ilde Çok Disiplinli Hizmet Modelleri ve Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri (ÇÖZGEM) ile 876 kamu ruh sağlığı polikliniğinde hizmet sunuldu. Otizmli çocuğu bulunan ailelerin ihtiyaçlarının belirlenmesi, psikososyal destek ve sosyal yardımlara erişimlerinin kolaylaştırılması amacıyla yürütülen Bireysel Hizmet Danışmanlığı pilot uygulamalarında ise 503 kişiye danışmanlık verildi.

Bakanlığın Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sisteminin Geliştirilmesi Pilot Uygulaması kapsamında, 0-8 yaş grubundaki gelişimsel riski veya engeli bulunan çocukların erken dönemde tespit edilmesi ve aileleriyle birlikte desteklenmesine yönelik çalışmalar yürütüldü. Pilot uygulamanın gerçekleştirildiği 4 ilde 801 aileyle görüşme yapıldı. Değerlendirmeler sonucunda 301 çocuk ve ailesine destek sağlandı. Uygulamanın aşamalı olarak ülke genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Eylem planı kapsamında toplumsal farkındalığın artırılması amacıyla ülke genelinde eğitim, seminer, panel, atölye ve sosyal etkinlikler düzenlendi. Aileler, öğretmenler, sağlık çalışanları ve diğer meslek gruplarına yönelik bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirildi.

Otizm alanındaki çalışmaların takibi amacıyla 81 ilde vali yardımcılarının başkanlığında İl Otizm İzleme Komisyonları oluşturuldu. Yılda en az üç kez toplanması öngörülen komisyonlarla faaliyetlerin izlenmesi ve kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlandı.

Bakanlık, eylem planı ve saha faaliyetlerinin yanı sıra otizmli bireyler ile ailelerine yönelik bilgilendirme ve yönlendirme çalışmalarını "otizm.gov.tr" platformu üzerinden sürdürüyor. Platformda, otizmli çocuğu bulunan ailelere ücretsiz destek sağlayan Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı Projesi hakkında bilgi veriliyor.

34 ilde uygulanan ve tanı anından itibaren otizmli bireylerin uygun hizmetlere erişimini, ailelerin ise psikososyal destek almasını amaçlayan model kapsamında bugüne kadar 16 bin 278 aileye ulaşıldı. Platformda ayrıca bakım kuruluşları ve hizmet modelleri, ÇÖZGEM'ler, Milli Eğitim Bakanlığının eğitim hizmetleri, diğer kamu hizmetleri ve sosyal projelere ilişkin bilgilere yer veriliyor.